RAPORTY SPECJALNE

Data: 22 sierpnia 2022 Autor: Finn-Ole Albers

Siła militarna krajów roszczących sobie prawo do Antarktydy – analiza porównawcza

Niniejszy raport podejmuje kwestię ewentualnej rywalizacji o terytorium Antarktydy i otaczających ją wód. Do tej pory roszczenia zgłosiły Argentyna, Chile, Australia, Nowa Zelandia, Norwegia, Francja oraz Wielka Brytania. W tekście porównano powyższe kraje pod względem liczby sprzętu wojskowego, jakim dysponują od 2015 r. z uwzględnieniem zasięgu oraz odległości od Antarktyki.Można stwierdzić, że spośród wszystkich krajów roszczących sobie prawa do terytorium Antarktydy, najpotężniejszym arsenałem zbrojnym dysponują Wielka Brytania, Francja oraz Australia.
SOURCE: Wikimedia Commons

1) Antarktyczne status quo

W brzmieniu preambuły do Układu Antarktycznego z 1959 r. „jest w interesie całej ludzkości, aby Antarktyka nadal w przyszłości zawsze była wykorzystywana wyłącznie w celach pokojowych i naukowych”. W myśl Art. 4. Układu, państwa nie mogą wysuwać nowych roszczeń, zaś nie neguje się tych nabytych przed rokiem 1959. W trakcie obowiązywania Układu niedopuszczalne jest dochodzenie nowych roszczeń (Art. 4 § 2 Układu Antarktycznego). Swoje roszczenia do ziem antarktycznych zgłosiło siedem państw: Argentyna, Australia, Chile, Francja, Wielka Brytania, Nowa Zelandia i Norwegia.

Zgodnie z wymaganiami Protokołu o ochronie środowiska do Układu w sprawie Antarktyki (1991), ogranicza się także wydobycie surowców naturalnych. Art. 3 przewiduje zasady dotyczące ochrony środowiska, zaś w Art. 7 ujęto zakaz działalności w odniesieniu do zasobów mineralnych innej niż badania naukowe. Ponadto, Art. 1 § 1 zabrania działań zbrojnych w Antarktyce. Do dwóch wymienionych aktów prawnych zalicza się także Konwencję o ochronie fok antarktycznych, podpisaną w 1972 r. Zgodnie z założeniami Art. 6. Układu Antarktycznego, traktat obejmuje lądolód na południe od 60. równoleżnika.

2) Możliwa rywalizacja geopolityczna

Jednym z założeń teorii realizmu strukturalnego Kennetha Waltza jest istnienie anarchii systemu międzynarodowego. Nadrzędnym celem państw jest dążenie do przetrwania (s. 91). Anarchia systemu międzynarodowego zmusza je do maksymalizacji potęgi gospodarczej i militarnej. W przeciwnym wypadku inne kraje mogłyby zwiększyć swój stan posiadania, w wyniku czego dochodzi do nadużycia siły.

Można przypuszczać, że wydobycie antarktycznych surowców stanie się wkrótce o wiele łatwiejsze z uwagi na coraz nowocześniejsze rozwiązania technologiczne oraz topniejące pokrywy lodowe. Na podstawie lokalizacji surowców w Ameryce Południowej, Afryce Południowej oraz Australii, zakłada się, że na dnie mórz Rossa i Weddela, dwóch akwenów u wybrzeży Antarktyki, mogą znajdować się złoża ropy naftowej. W Górach Transantarktycznych odkryto pokłady węgli kopalnych. Jako że w Andach i Afryce Południowej znajdują się złoża miedzi i złota, zakłada się, że podobne występują pod powierzchnią lądolodu oraz na terenie Ziemi Królowej Maud, do której prawa rości sobie Norwegia.[1]

O ile wydobycie ropy i węgla stoi w sprzeczności z porozumieniami w sprawie redukcji emisji dwutlenku węgla, o tyle Antarktyka może stać się źródłem tak fundamentalnych dla człowieka zasobów jak woda i ziemia. Lądolód mógłby w przyszłości stanowić rezerwuar wody pitnej. Z uwagi na problem przeludnienia, na terytorium kontynentu mogą także osiedlić się ludzie. Warto zauważyć, że położenie Antarktyki ma kluczowe znaczenie strategiczne dla połączeń pomiędzy oceanami Atlantyckim, Spokojnym oraz Indyjskim.

Zgodnie z teorią realizmu strukturalnego, dzięki Antarktyce poszczególne państwa zyskują potencjał do zwielokrotnienia potęgi gospodarczej oraz militarnej. Analogicznie, utrata dostępu do jej terytorium i zasobów jest w ostatecznym rozrachunku równoznaczna z utratą władzy.

Niniejszy raport opiera się na założeniach Waltza, jakoby w przyszłość miał nastąpić globalny wyścig o panowanie nad lądolodem Antarktyki i wodami przybrzeżnymi.

Jakakolwiek rywalizacja na tym terytorium zbrojna tym samym przekreśliłaby zasadność zapisów Układu Antarktycznego, gdyż wspomniana wcześniej siódemka dążyłaby do rewizji roszczeń terytorialnych. Istnieją dwa istotne powody, dla których poszczególni aktorzy mieliby zwiększyć swoje zainteresowanie regionem. Po pierwsze, niektóre kraje wysuwają roszczenia terytorialne względem tego samego obszaru (Wielka Brytania, Chile i Argentyna roszczą sobie pretensje do Półwyspu Antarktycznego). Francja za własne uznaje terytorium Ziemi Adeli, podobnie jak zresztą Australia. Obecność wojskowa miałaby wówczas na celu pozostałych pretendentów. Po drugie, zyskałaby na znaczeniu, gdyby swoje roszczenia wysunęły także Rosja, USA i Chiny gdyby zawieszeniu uległy postanowienia Układu Antarktycznego. Roszczeniom nie podlega jedynie niewielki obszar lądolodu na zachodzie, zaś można spodziewać się, że w przyszłości coraz więcej krajów będzie zgłaszać pretensje do tych samych terenów.  W tym kontekście warto porównać więc siłę militarną wspomnianych siedmiu krajów.

3) Ocena zdolności wojskowych

Jako że do Antarktyki można dotrzeć jedynie drogą lądową lub morską, kluczowym elementem porównania będą zdolności marynarki wojennej i sił powietrznych wspomnianych wcześnie krajów. Do tego dochodzi zaplecze logistyczne, które zapewniają samoloty transportowe oraz tankowce. Te pierwsze mogą lądować na wyznaczonych lądowiskach lub z ich użyciem można przeprowadzić desant. Tankowce zaopatrują w paliwo statki operujące z dala od macierzystych portów.

W punkcie „minimalny zasięg” zbadano, czy jednostki wojskowe danego kraju są w stanie dotrzeć w tym roku do „własnych” terytoriów i ziem antarktycznych. W tym celu zmierzono zasięg okrętów oraz samolotów od najbardziej wysuniętej na południe bazy wojskowej w kraju do najbliższego punktu na wybrzeżu Antarktyki w części, do której dane państwo rości sobie prawa.

1) Desantowce

2) Okręty podwodne

3) Niszczyciele

4) Fregaty

5) Myśliwce i śmigłowce

6) Lotniskowce

7) Samoloty transportowe

8) Tankowce

9) Minimalny zasięg

Dane zebrano na podstawie raportu Global Firepower Index oraz innych publicznie dostępnych informacji w latach 2015–2022. Wydaje się, że siedmioletni okres wystarczy, by zaobserwować pewne tendencje w rozwoju potencjału wojskowego poszczególnych państw.

4) Siła militarna

Poniższe dane ujęto w podziale na kraje oraz sprzęt wojskowy, którym aktualnie dysponują.

W wierszach zaznaczonych kolorem zielonym podano informacje pochodzące z Global Firepower Index (punkty 2–7). Źródła danych zawartych w punktach 1 i 8 wyszczególniono pod tabelami. W dalszej części niniejszego tekstu pokrótce scharakteryzowano stan armii każdego kraju, z naciskiem na zasięg wyposażenia.

4.1) Wiarygodność danych

Dane Global Firepower Index mogą jednak mieć pewnie uchybienia w kwestii wiarygodności. Autorzy raportu jednak zastrzegają, że można oszacować konkretne wartości w latach 2015–2016 pomimo braku oficjalnych informacji. Poza tym dane opierają się na innych publicznie dostępnych danych, m.in. w Wikipedii oraz na stronach wdmmw.org, CIA World Factbook, a także w przekazach medialnych. Z biegiem lat usystematyzowano informacje zawarte na stronie, przez co są one dokładniejsze. W latach 2015–2022 Francja, Wielka Brytania, Australia oraz Chile zanotowały znaczący spadek liczby samolotów. Wynika to prawdopodobnie z przyjęcia różnej metodologii szacowania liczby maszyn w poszczególnych krajach. Niemniej, jak brytyjskie siły zbrojne podsumował w 2015 r. Business Insider, duże armie rozbijano na mniejsze i elitarne jednostki taktyczne, by sprostać aktualnym wyzwaniom.[3]

Należy pamiętać, że statki powietrzne mogą pełnić różnorakie funkcje. Australijskie i francuskie śmigłowce mogą równie dobrze służyć jako desantowce. Warto jednak zwrócić uwagę, że niektóre dane dostępne są wyłączne na Wikipedii. Minimalny zasięg to odległość od najbardzej wysuniętej na południe danego kraju bazy wojskowego do wybrzeża Antarktyki, do którego kraj ten zgłasza pretensje. Jeśli zasięg sprzętu wojskowego przekracza dwukrotny dystans, w tabeli zaznaczono „tak“. Dzieje się tak również wtedy, gdy tylko jeden system z wielu takich samych (np. jedna klasa niszczycieli) mógłby dotrzeć do Antarktydy. W przeciwnym razie w tabeli zaznaczono „nie“, analogicznie jak dla krajów, które nie dysponują danym typem uzbrojenia. Jeśli w tabeli zaznaczono „razem”, oznacza to, że dany okręt może dotrzeć do wybrzeży Antarktyki po uprzednim dotankowaniu. W końcowej tabeli sekcja „razem” liczy się jako odpowiedź twierdząca.

Nie można jednak jednoznacznie uznać za najlepiej rozwinięty militarnie kraj z największą liczbą sprzętu wojskowego. W skład oceny zdolności wojskowych poszczególnych krajów wchodzą taktyka, łączność, morale żołnierzy, siła ognia oraz jakość wyposażenia. Przykładowo, spadek liczby samolotów, jakimi dysponują brytyjskie oraz francuskie siły powietrzne nie oznacza bynajmniej, że oba kraje gorzej radzą sobie na niebie. W przypadku nowszych samolotów, ich wartości odpowiada kilku starszym modelom. W tekście porównano ogólną liczbę sztuk sprzętu wojskowego, jakim powyższe państwa dysponują od 2015 r. w uwagi na ich zasięg oraz odległość od Antartyki.

5.) Zdolności wojskowe[4]

 

Argentyna[5] 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Minimalny zakres
Desantowce 2 2 2 2 2 2 2 2 tak
Okręty podwodne 3 2 1 1 1 0 0 0 nie
Niszczyciele 4 4 4 4 4 4 4 4 tak
Fregaty 0 0 0 0 0 0 0 0 nie
Myśliwce/śmigłowce 119 96 96 96 76 31 29 29 tak
Lotniskowce/śmigłowcowce 0 0 0 0 0 0 0 0 nie
Samoloty transportowe 100 102 102 102 16 9 12 24 tak
Tankowce 1 1 1 1 1 1 1 1 tak
Chile[6]
Desantowce 3 3 3 3 3 3 3 3 tak
Okręty podwodne 4 4 4 4 4 4 4 4 tak
Niszczyciele 0 0 0 0 0 0 0 0 nie
Fregaty 8 8 8 8 10 10 8 8 tak
Myśliwce/śmigłowce 88 88 88 88 88 44 45 45 tak
Lotniskowce/śmigłowcowce 0 0 0 0 0 0 0 0 nie
Samoloty transportowe 131 104 104 104 35 30 35 37 tak
Tankowce 2 2 2 2 2 2 2 2 Tak

 

Australia[7] 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Minimalny zakres
Desantowce 3 3 3 3 3 3 3 3 tak
Okręty podwodne 6 6 6 6 6 6 6 6 tak
Niszczyciele 0 0 0 1 2 2 3 3 tak
Fregaty 12 14 11 10 10 8 8 8 tak
Myśliwce/śmigłowce 178 178 178 178 178 110 116 131 razem (śmigłowcowce)
Lotniskowce/śmigłowcowce 0 2 2 2 2 2 2 2 tak
Samoloty transportowe 138 161 161 172 39 38 44 44 nie
Tankowce 1 1 1 1 1 1 2 2 tak
Nowa Zelandia[8]
Desantowce 1 1 1 1 1 1 1 1 tak
Okręty podwodne 0 0 0 0 0 0 0 0 nie
Niszczyciele 0 0 0 0 0 0 0 0 nie
Fregaty 2 2 2 2 2 2 2 2 tak
Myśliwce/śmigłowce 0 0 0 0 0 0 0 0 nie
Lotniskowce/śmigłowcowce 0 2 2 2 2 2 2 2 nie
Samoloty transportowe 27 30 30 29 7 7 7 7 nie
Tankowce 0 0 0 0 0 0 1 1 tak

 

Francja[9] 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Minimalny zasięg
Desantowce 3 3 3 3 3 3 3 3 tak
Okręty podwodne 10 10 10 10 10 9 10 10 tak
Niszczyciele 0 11 11 12 12 11 11 10 razem (tankowce)
Fregaty 21 11 11 11 11 11 11 11 razem (tankowce)
Myśliwce/śmigłowce 586 616 629 652 602 331 365 335 razem (lotniskowce)
Lotniskowce/śmigłowcowce 4 4 4 4 4 4 4 4 tak
Samoloty transportowe 689 662 662 433 128 121 141 143 nie
Tankowce 2 2 2 2 2 2 2 2 tak
Wielka Brytania[10]
Desantowce 5 5 5 5 5 5 5 5 tak
Okręty podwodne 10 10 11 10 10 10 11 10 tak
Niszczyciele 6 6 6 6 6 6 6 6 tak
Fregaty 13 13 13 13 13 13 13 12 tak
Myśliwce/śmigłowce 314 308 295 295 328 197 172 166 tak/razem (lotniskowce)
Lotniskowce/śmigłowcowce 1 1 2 2 1 2 2 2 razem (tankowiec)
Samoloty transportowe 365 337 337 297 46 44 54 49 tak
Tankowce 5 5 5 5 tak

 

Norwegia[11] 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Minimalny zakres
Desantowce 0 0 0 0 0 0 0 0 nie
Okręty podwodne 6 6 6 6 6 6 6 6 nie
Niszczyciele 0 0 0 0 0 0 0 0 nie
Fregaty 5 5 5 5 4 4 4 4 razem (tankowce)
Myśliwce/śmigłowce 94 92 92 92 110 74 62 65 nie
Lotniskowce/śmigłowcowce 0 0 0 0 0 0 0 0 nie
Samoloty transportowe …39 38 38 38 4 4 4 4 nie
Tankowce 0 0 0 1 1 1 1 1 nie

 

Minimalny zakres
Wielka Brytania Francja Australia Chile Argentyna Nowa Zelandia Norwegia
Desantowce tak tak tak tak tak tak nie
Okręty podwodne tak tak tak tak nie nie nie
Niszczyciele tak tak tak nie tak nie nie
Fregaty tak tak tak tak nie tak tak
Myśliwce/śmigłowce tak tak tak tak tak nie nie
Lotniskowce/śmigłowcowce tak tak tak nie nie nie nie
Samoloty transportowe tak nie nie tak tak nie nie
Tankowce tak tak tak tak tak tak nie
Liczba (maks. 8) 8 7 7 5 5 3 1

 

5.1) Dalsze rozważania

Ogólnie rzecz biorąc, państwa, które dysponują największą liczbą różnego rodzaju uzbrojenia to Wielka Brytania, Francja i Australia. Dwa pierwsze kraje wyraźnie wyprzedzają pozostałą piątkę. Niemniej, Australia ma w swojej flocie dwa śmigłowcowce. Wspomniane trzy państwa posiadają sprzęt wojskowy, który ułatwia im dotarcie do wybrzeży Antarktyki. Najwięcej modeli uzbrojenia posiada Wielka Brytania – wszystkie z ośmiu wyszczególnionych w tabeli. Poniżej omówiono możliwości wojskowe poszczególnych krajów.

Argentyna

Najdalej na południe wysunięta baza morska Argentyny znajduje się w Ushuaia. Odległość pomiędzy nią i północnym krańcem Półwyspu Antarktycznego wynosi łącznie 2,1 tys. km Bazę lotniczą Rio Gallegos i wybrzeże Antarktyki dzieli łącznie 2,7 tys. km. Zasięg desantowców wynosi 7,4 tys. km, zaś niszczycieli – 8,3 tys. km. Argentyńskie siły powietrzne używają głównie myśliwców A-4 Fightinghawks o zasięgu 3,2 tys. km. Z kolei samolot transportowy C-130 Hercules przy średnim obciążeniu może pokonać do 4 tys. km.[12]

Zasięg argentyńskich tankowców osiąga 17 tys. kilometrów.[13] Marynarka wojenna Argentyny nie dysponuje ani fregatami ani lotniskowcami. Ponadto, od 2019 r. ostatni z floty trzech okrętów podwodnych znajduje się w remoncie.[14] Argentyna może użyć pięciu z ośmiu wymienionych komponentów, by dotrzeć do terytorium Antarktyki, do którego rości sobie prawa. Ich liczba jest wprawdzie stała, aczkolwiek aktualnie siły zbrojne Argentyny nie dysponują flotą podwodną.

Chile

Chilijską bazę morską w Valparaiso i północny kraniec Półwyspu Antarktycznego, do którego władze w Santiago roszczą pretensje, dzieli łącznie 7,8 tys. km. Marynarka wojenna dysponuje także centrum poszukiwawcze w wysuniętym na południe Punta Arenas, które mogłoby równie dobrze przyjąć chilijskie okręty wojenne.[15] Bazę lotniczą w Punta Arenas i Antarktykę dzieli łącznie 1,25 tys. km. Zasięg desantowców waha się od 8 tys. do 20,3 tys. km. Chilijskie jednostki są w stanie pokonać w całkowitym zanurzeniu 740 km i około 20 tys. km na powierzchni. Zasięg fregat wynosi od 8,3 tys. do 8,7 tys. km.[16] Myśliwce F-16 Falcon osiągają zasięg do 3,2 tys. km, zaś wspomniany wyżej C-130 Hercules – 4 tys. km. Niewiele wiadomo o zasięgu tankowców.[17] W teorii możliwości chilijskiej armii wyglądają dobrze – do Antarktyki mogą dostać się przy pomocy pięciu komponentów z ośmiu.

Australia

Główne bazy australijskiej marynarki wojennej mieszczą się w pobliżu Sydney (Fleet Base East) i Perth (Fleet Base West). Odległość między bazami i południowo-wschodnią Antarktyką, do której pretensje zgłasza Australia, wynosi odpowiednio 7,8 tys. i 7,6 tys. km. Najdalej wysuniętą na południe baza, RAAF Williams, mieści się w pobliżu Melbourne, oddalona od Antarktyki od 6,4 tys. km. Przy niewielkich prędkościach desantowce, które służą także jako śmigłowcowce, osiągają zasięg od 15,5 tys. do 17,1 tys. km.[18] Australijskie jednostki podwodne klasy Collins są w stanie pokonać 890 km w całkowitym zanurzeniu i 21,3 tys. km na powierzchni.[19]

Fregaty są w stanie pokonać 11,1 tys. km, zaś niszczyciele – 8,3 tys. km. Myśliwce F-35 A nie są w stanie samodzielnie dotrzeć do Antarktyki przy zasięgu 2,2 tys. km, ale byłoby to jak najbardziej możliwe dla stacjonujących na śmigłowcowcu helikopterów Seahawk, dodatkowo wyposażonych w pociski rakietowe Hellfire.[20] Zasięg samolotów transportowych C-130 Hercules (4 tys. km) i C-17 A Globemaster (5,1 tys. km) eliminuje oba typy z misji antarktycznych.[21] Jednakże tankowce operują zasięgiem do 11 tys. km.[22] Australia może dotrzeć do „swoich” ziem antarktycznych przy użyciu siedmiu komponentów z ośmiu. Co ważne, w 2016 r. rząd w Canberze zamówił dwa lotniskowce, co z pewnością wpłynie na możliwości australijskich sił zbrojnych tak samo jak atomowe okręty podwodne, które Australijczycy otrzymają w ramach partnerstwa AUKUS.

Nowa Zelandia

Nowozelandzkie fregaty stacjonują w bazach w Taraunga i Napier, które dzieli łącznie 8,2 tys. i  7,4 tys. km od południowo-wschodniego krańca Dependencji Rossa, obszaru uznawanego przez Nową Zelandię za część państwa. Najdalej wysuniętym na południe portem lotniczym jest Ryan’s Creek, skąd łącznie 5,6 tys. km do Antarktyki. Dwie nowozelandzkie fregaty mogą pokonać dystans dzielący Nową Zelandię od Antarktyki przy zasięgu 11,1 tys. km, podobnie jak tankowiec (11,9 tys. km) i okręt wielozadaniowy HMNZS Canterbury (11,1 tys. km)[23]. Tak samo jak transportowce C-130 Hercules, zasięg śmigłowców w służbie nowozelandzkich sił powietrznych (500 km) jest zbyt krótki, by dostać się na Antarktykę. Nowozelandzkie siły zbrojne dysponują jedynie trzema rodzajami jednostek zdolnych do misji antarktycznych[24].

Francja

Francuską bazę lotniczą i morską w Numei w Nowej Kaledonii i Ziemię Adeli dzieli 10,6 tys. km. Francuskie desantowce, które mogą służyć także jako śmigłowcowce, mają zasięg 19,8 tys. km. Okręty podwodne o napędzie atomowym mają za to nieograniczony zasięg. Zasięg fregat i niszczycieli wynosi pomiędzy 6 480 i 17 tys. kilometrów.[25] [26]Myśliwiec Dassault Rafale o zasięgu 3,7 tys. km może startować z lotniskowca. Lotniskowce mają nieskończony zasięg za sprawą napędu atomowego.[27]

Samolot transportowy dalekiego zasięgu CN-235 Airbus ma jednak zbyt krótki zasięg (5 tys. km), by dostać się na Antarktykę. Co innego tankowce, które mogą dopłynąć do Antarktyki przy zasięgu 17 tys. km.[28] [29] Potencjał wojskowy Francji utrzymuje się na wysokim poziomie. Francuzi mogą dotrzeć do ziem, które uznają za część państwa dzięki siedmiu jednostek z ośmiu.

Wielka Brytania

Pod administracją brytyjską znajdują się Falklandy, które dzieli stosunkowo niewielka odległość do obszarów Antarktyki, do których prawa rości sobie Wielka Brytania. Odległość pomiędzy bazą morską Mare Harbour oraz bazą lotniczą Mount Pleasant do północnego krańca Półwyspu Antarktycznego, do którego swoje pretensje zgłasza Londyn, wynosi około 2,6 tys. km. Pięć okrętów desantowych klasy Albion i Bay mogą pokonać maksymalnie 14,8 tys. km. We flocie brytyjskiej znajdują się także okręty podwodne z napędem atomowym.[30]

Niszczyciele mogą przemierzyć odległość równą 13 tys. kilometrów, zaś fregaty – maksymalnie 14,4 tys. km. Dwa brytyjskie lotniskowce typu Queen Elizabeth mają zasięg 18,5 tys. km. Wątpliwe, by baza na Falklandach pomieściłaby lotniskowce, aczkolwiek z macierzystej bazy w Portsmouth do Antarktyki mogą ruszyć tankowce o zasięgu 18,5 tys. km.[31] [32] [33] Myśliwiec zadaniowy Eurofighter Typhoon może pokonać 2,8 tys. po poderwaniu z lądu, natomiast F-35B – 1,6 tys. km (po starcie z lotniskowca).[34] Popularne w brytyjskich siłach zbrojnych samoloty transportowe Airbus A400M i C-130 Hercules mogą pokonać 4 tys. km, lądując na obszarze Antarktyki, do której prawo rości sobie Wielka Brytania. Jest tym samym jedynym państwem zgłaszającym pretensje do Antarktyki, który może dotrzeć do jej terytoriów przy użyciu wszystkich analizowanych jednostek.

Norwegia

Bazę Haakkonsvern w Bergen i Ziemię Królowej Maud, do której terytorium prawa rości sobie Norwegia, dzieli łącznie 30 tys. km. Fregaty typu Fridtjof Nansen mają zbyt wąski zasięg (8,3 tys. km), by zawinąć do wybrzeży Antarktydy, co jednak byłoby możliwe po dotankowaniu przez tankowiec HNOMS Maud o zasięgu 18,5 tys. km.[35] Okręty podwodne typu Ula mają zasięg 9,26 tys. km (na powierzchni), co oznacza, że nie są w stanie dopłynąć do Antarktyki. Ani myśliwce F-35Aani samoloty transportowe C-130 Hercules nie są w stanie samodzielnie dotrzeć do Antarktyki przy zasięgu zaledwie 2,2 tys. km.[36] Norwegowie tym samym mogliby bronić obszarów, do których roszczą sobie prawo przy pomocy zaledwie jednej jednostki uzbrojenia.

Zasięg amunicji

Warto rozważyć także zasięg pocisków, jakimi dysponują armie wspomnianych krajów. Sam myśliwiec lub niszczyciel może nie dotrzeć do wybrzeży Antarktydy, ale wystrzelone przez nich pociski już tak. Argentyńskie niszczyciele są uzbrojone w pociski rakietowe Exocet o zasięgu 40 kilometrów, natomiast samoloty szturmowe A-4 Fightinghawk przenoszą pociski AIM-9 Sidewinder o zasięgu do 35 km.[37] Chilijskie okręty podwodne wyposażono w pociski Exocet o zasięgu do 50 km, podczas gdy fregaty przenoszą pociski manewrujące Harpoon o zasięgu do 124 km, jak również rakietowe pociski przeciwlotnicze RIM-66 o zasięgu od 74 do 167 km.[38] Myśliwce F-16 również mogą przenosić pociski AIM-9 Sidewinders, jak również nowoczesne pociski rakietowe powietrze-powietrze AIM-120 AMRAAM (zasięg: 55–160 km). W swoim arsenale chilijskie siły zbrojne mają także pociski manewrujące Harpoon o zasięgu 220 km.[39] Australijskie siły powietrzne i marynarka wojenna mają na wyposażeniu pociski Sidewinder i Harpoon. Ponadto myśliwce F-35 w przyszłości będą korzystały z wariantów pocisku manewrującego JASSM. Wersje AGM-158B oraz AGM-158C mają maksymalny zasięg do 1 tys. km, natomiast w przypadku najnowocześniejszej wersji AGM-158D, produkowanej wyłącznie dla amerykańskich sił powietrznych, może dochodzić od nawet do 1,8-1,9 tys. km (w zależności od źródła).[40]

To jednak nie wystarczy: bazę RAAF Williams i wybrzeża Antarktydy dzieli 3,2 tys. km, zaś łączny zasięg samolotów F-35A (1,1 tys. km) i pocisków manewrujących JASMM (1,9 tys. km) wynosi zaledwie 3 tys. km. Jeśli australijskie siły zbrojne otrzymają wariant D, oznaczałoby to większą kontrolę nad wodami u wybrzeży Antarktydy. Nowozelandzkie siły zbrojne używają pocisków o mniejszym zasięgu. Sea Ceptor, najnowocześniejszy na świecie morski system obrony powietrznej, którym dysponują, jak również pociski na wyposażeniu śmigłowców, mają zasięg od 25 do 34 km. Brytyjskie fregaty wyposażono w pocisk rakietowy Harpoon, natomiast niszczyciele – w systemy  obrony powietrznej Sea Viper o zasięgu do 120 km. Ponadto, brytyjskie okręty podwodne są uzbrojone w rakiety manewrujące Tomahawk IV o zasięgu 1,6 tys. km. Myśliwiec F-35 przystosowano do przenoszenia pocisków manewrujących JSM (Joint Strike Missile) na odległość 370 km. Za pomocą pocisków można atakować cele na lądzie i morzu. Francuskie fregaty oraz okręty podwodne o napędzie atomowym uzbrojone są w pociski Exocet. Myśliwce Rafale wyposażono w taktyczne pociski manewrujące Strom Shadow o zasięgu do 560 km. Fregaty rakietowe typu FREMM mogą przenosić pociski manewrujące na odległość tysiąca kilometrów,[41] co jednak nie zmienia zasięgu rakiet. Pociski o zasięgu 185 km, które znajdują się na norweskich fregatach, mogą jednak mieć kluczowe znaczenie, gdyż okręty te obsługują tankowce, dzięki czemu są w stanie dotrzeć do wybrzeży Antarktydy.[42]

6) Wnioski

W teorii to Wielka Brytania, Francja i Australia są najlepiej przygotowane do wojny. Skuteczność sił zbrojnych Argentyny spadła z uwagi na brak okrętów podwodnych. Nowa Zelandia i Norwegia powinny albo rozbudować swoje siły zbrojne albo nawiązać ścisłą współpracę z trzema najpotężniejszymi krajami, które zgłaszają pretensje do Antarktydy i otaczających ją wód. To również istotne z punktu widzenia państw, które nie zgłaszają żadnych roszczeń do Antarktyki. Można jednak dostrzec wyraźne różnice między brytyjskimi i francuskimi terytoriami zamorskimi. W Nowej Kaledonii, ważnej bazie wojskowej Francji w regionie Indo-Pacyfiku, rośnie w siłę ruch separatystyczny. Kanakowie, czyli rdzenni mieszkańcy Nowej Kaledonii, stanowią 39 proc. ludności wyspy. Zanim zawarto porozumienia z Matignon (1988) i Numei (1998), w wyniku starć pomiędzy francuskimi służbami i rdzennymi separatystami zginęło osiemdziesiąt osób.[43] W wyniku referendów (2018, 2020 i 2021 r.) mieszkańcy tego francuskiego terytorium zamorskiego na Pacyfiku opowiedzieli się przeciwko zerwaniu więzi z Francją (kolejno 56,7 proc., 53.3 proc. i 96 proc.). W 2021 r. głosowanie zbojkotowali zwolennicy niepodległości, głównie przedstawiciele Kanaków.[44] [45]

Dla odmiany Falkandy zamieszkują potomkowie brytyjskich osadników. W 2013 r. mieszkańcy niemal jednomyślnie opowiedzieli się, by wyspy pozostały zamorskim terytorium Wielkiej Brytanii.[46] O ile wydaje się, że pozycja Brytyjczyków na Falklandach jest niezagrożona, w Nowej Kaledonii rosną nastroje separatystyczne. Francuskie bazy lotnicze i morskie na wyspie Reunion i Ziemię Adeli dzieli łącznie 15,2 tys. km. To nieco dalej niż z Nowej Kaledonii (10,6 tys. km), chociaż nadal w zasięgu francuskiego uzbrojenia. Na pobliżu znajdują się także niezamieszkane Wyspy Kerguelena, na których może potencjalnie powstać zaplecze wojskowe dla misji antarktycznych. Mimo tego, francuskie samoloty transportowe mają niewystarczający zasięg, by dotrzeć do wybrzeży Antarktydy.

Pozostaje pytanie, jakie plany względem Antarktyki mają światowe potęgi – Stany Zjednoczone, Chiny i Rosja. W dalszych rozważaniach warto przeanalizować ich arsenał bojowy. Należy także pamięć o aktorach takich jak Afryka Południowa, Indie i Brazylii, które mogą włączyć się do gry o Antarktykę. Pierwsze z państw i południowe wybrzeże Antarktyki dzieli 3,8 tys. km, zaś odległość z położonej w południowej część Oceanu Indyjskiego wyspy Mariona wynosi zaledwie 2,3 tys. km. W sierpniu 2021 r. al-Jazeera poinformowała, że Indie planują zbudować lądowisko oraz bazę morską na należących do Mauritiusa wyspach Agalega.[47] Chociaż informację te zdementowały władze obydwu krajów, za sprawą nowej bazy Indie zdecydowanie zbliżyłyby się do Antarktyki. Tak samo należy mieć na uwadze, że Chiny dokonują kolonizacji wysp w subregionach Mikronezji, Polinezji i Melanezji, czego dowodem jest niedawne porozumienie z władzami Wysp Salomona.

 

O autorze:

Finn-Ole Albers jest studentem polityki, administracji i stosunków międzynarodowych na Uniwersytecie Zeppelin we Friedrichshafen w Niemczech. Obecnie odbywa staż w Warsaw Institute, badając kwestie bezpieczeństwa i geopolityki dotyczące polityki obronnej Polski, wpływów Rosji na Bliskim Wschodzie oraz równowagi militarnej w regionie Antarktyki.

 

[1] Encyclopedia Britannica (2022): Antarctica – Economic Resources. https://www.britannica.com/place/Antarctica/Economic-resources.

Thomas, Gary (2012): Antarctica: Mining, Minerals and Fuel Resources. https://www.azomining.com/Article.aspx?ArticleID=239

[2]Alejandra Mancilla (2018): Moral limita of Territorial Claims in Antarctica, s. 343. https://www.cambridge.org/core/journals/ethics-and-international-affairs/article/moral-limits-of-territorial-claims-in-antarctica/3BBDF43CA8EADCCF6B06971394A43A5A

[3]Hirst, Thomas (2015): There has been a dramatic decline in the size and capability of the UK’s armed forces. https://www.businessinsider.com/the-decline-of-the-uk-armed-forces-in-charts-2015-2?IR=T.

[4] Global Firepower Index: Data from the annual rankings 2015 to 2022:

2015: https://web.archive.org/web/20150224031331/http://www.globalfirepower.com/countries-listing.asp

2016: https://web.archive.org/web/20160219101915/http://www.globalfirepower.com/countries-listing.asp

2017: https://web.archive.org/web/20170902164129/https://www.globalfirepower.com/

2018: https://web.archive.org/web/20180415190038/https://www.globalfirepower.com/countries-listing.asp

2019: https://web.archive.org/web/20190430105533/https://www.globalfirepower.com/countries-listing.asp

2020: https://web.archive.org/web/20200331225604/https://www.globalfirepower.com/countries-listing.asp

2021: https://web.archive.org/web/20210415114349/https://www.globalfirepower.com/countries-listing.php

2022: https://web.archive.org/web/20220430081106/https://www.globalfirepower.com/countries-listing.php

[5]Argentyńskie desantowce: https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_active_Argentine_Navy_ships

Argentyńskie okręty podwodne: https://en.wikipedia.org/wiki/ARA_Santa_Cruz_ (S-41) # https://en.wikipedia.org/wiki/ARA_Salta_(S-31)#cite_note-3 # https://www.bairdmaritime.com/work-boat-world/maritime-security-world/naval/ships-naval/column-argentinas-once-proud-navy-struggles-to-survive-naval-gazing/

Argentyńskie tankowce: https://en.wikipedia.org/wiki/French_tanker_Durance

[6]Chilijskie desantowce: https://www.armada.cl/chilean-navy/how-we-do-it/naval-forces#top # https://www.armada.cl/history-of-the-navy/current-ships/l/barge-lst-95-chacabuco-5th #

Chilijskie tankowce: https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_active_ships_of_the_Chilean_Navy

[7]Australijskie desantowce: https://www.navy.gov.au/fleet/ships-boats-craft/lhd # https://www.navy.gov.au/hmas-choules

Australijskie tankowce: https://www.navy.gov.au/fleet/ships-boats-craft/aor

[8]Nowozelandzkie desantowce: https://www.nzdf.mil.nz/navy/our-equipment/ships-and-watercraft/hmnzs-canterbury/

Nowozelandzkie tankowce: https://www.nzdf.mil.nz/navy/our-equipment/ships-and-watercraft/hmnzs-aotearoa/

[9]Francuskie desantowce: https://www.defense.gouv.fr/marine/nos-equipements/porte-helicopteres-amphibie#title-6055

Francuskie tankowce: https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_active_French_Navy_ships

[10]Brytyjskie desantowce: https://en.wikipedia.org/wiki/Albion-class_landing_platform_dock # https://www.royalnavy.mod.uk/the-equipment/ships/landing-platform-docks/albion-class

Brytyjskie tankowce: https://en.wikipedia.org/wiki/Royal_Fleet_Auxiliary#Fleet

[11]Norweskie tankowce: https://web-archive-org.translate.goog/web/20181121203842/https: //www.forsvaret.no/aktuelt/maud-et-lyspunkt-i-en-krevende-tid?_x_tr_sl=auto&_x_tr_tl=de&_x_tr_hl=de

[12] https://www.argentina.gob.ar/armada/superficie/unidades/transportes-multiproposito/transporte-rapido-multiproposito-ara-hercules-b-52

https://www.argentina.gob.ar/armada/superficie/unidades/destructores-clase-meko-360

https://en.wikipedia.org/wiki/Lockheed_Martin_A-4AR_Fightinghawk#Specifications_(A-4AR_Fightinghawk)

https://www.bundeswehr.de/de/ausruestung-technik-bundeswehr/luftsysteme-bundeswehr/c-130j

[13]https://en.wikipedia.org/wiki/French_tanker_Durance

[14]https://en.wikipedia.org/wiki/ARA_Santa_Cruz_(S-41)

https://en.wikipedia.org/wiki/ARA_Salta_(S-31)#cite_note-3

COLUMN | Argentina’s once-proud navy struggles to survive [Naval Gazing]

[15]https://www.globalsecurity.org/military/world/chile/navy.htm

[16]https://www.armada.cl/chilean-navy/how-we-do-it/naval-forces#top

https://es.wikipedia.org/wiki/Rancagua_(LST-92)

https://www.helis.com/database/unit/1775-Chacabuco

https://en.wikipedia.org/wiki/Type_209_submarine

https://en.wikipedia.org/wiki/Scorp%C3%A8ne-class_submarine

https://en.wikipedia.org/wiki/Jacob_van_Heemskerck-class_frigate

https://www.navalanalyses.com/2014/11/karel-doorman-m-class-frigates-of.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Type_23_frigate

https://www.globalsecurity.org/military/world/europe/type22-specs.htm

[17]https://www.af.mil/About-Us/Fact-Sheets/Display/Article/104505/f-16-fighting-falcon/

[18]https://www.navy.gov.au/hmas-choules

https://www.navy.gov.au/hmas-canberra-iii

[19]https://en.wikipedia.org/wiki/Collins-class_submarine

[20]https://www.navy.gov.au/hmas-hobart-iii

https://www.navy.gov.au/hmas-anzac-iii

https://www.airforce.gov.au/technology/aircraft/air-combat

[21]https://de.wikipedia.org/wiki/Boeing_C-17#Technische_Daten

[22]https://www.navy.gov.au/hmas-supply-ii

[23]https://en.wikipedia.org/wiki/HMNZS_Aotearoa

https://www.nzdf.mil.nz/nzdf/our-equipment/ships-and-watercraft/hmnzs-canterbury/

[24]https://www.nzdf.mil.nz/navy/our-equipment/ships-and-watercraft/hmnzs-te-mana/

https://www.nzdf.mil.nz/navy/our-equipment/ships-and-watercraft/hmnzs-te-kaha/

https://www.nzdf.mil.nz/navy/our-equipment/aircraft/sh-2gi-seasprite-helicopter/

[25]https://en.wikipedia.org/wiki/French_ship_Mistral_(L9013)

[26]https://en.wikipedia.org/wiki/La_Fayette-class_frigate

https://en.wikipedia.org/wiki/Flor%C3%A9al-class_frigate

https://en.wikipedia.org/wiki/Georges_Leygues-class_frigate

https://en.wikipedia.org/wiki/FREMM_multipurpose_frigate#French-specific_equipment

https://en.wikipedia.org/wiki/Horizon-class_frigate

[27]https://www.flugzeuginfo.net/acdata_php/acdata_rafale_en.php

[28]https://www.militaryfactory.com/aircraft/detail.php?aircraft_id=1018

[29]https://en.wikipedia.org/wiki/French_tanker_Marne

[30]https://en.wikipedia.org/wiki/Albion-class_landing_platform_dock

https://www.royalnavy.mod.uk/the-equipment/ships/landing-platform-docks/albion-class

https://www.royalnavy.mod.uk/the-equipment/ships/royal-fleet-auxiliary-vessels/bay-class

https://en.wikipedia.org/wiki/Bay-class_landing_ship

[31]https://www.royalnavy.mod.uk/the-equipment/ships/destroyers/daring-class

https://www.royalnavy.mod.uk/the-equipment/ships/frigates/city-class

https://www.royalnavy.mod.uk/the-equipment/ships/frigates/duke-class

[32]https://www.royalnavy.mod.uk/the-equipment/ships/aircraft-carriers/queen-elizabeth-class

[33]https://www.royalnavy.mod.uk/the-equipment/ships/royal-fleet-auxiliary-vessels/wave-class

[34]https://de.wikipedia.org/wiki/Eurofighter_Typhoon#Technische_Daten

https://www.royalnavy.mod.uk/the-equipment/aircraft/fixed-wing/f35-lightning

[35] https://en.wikipedia.org/wiki/Fridtjof_Nansen-class_frigate

https://en.wikipedia.org/wiki/HNoMS_Maud

[36] https://en.wikipedia.org/wiki/Ula-class_submarine

[37]https://en.wikipedia.org/wiki/Exocet

https://en.wikipedia.org/wiki/AIM-9_Sidewinder

[38]https://en.wikipedia.org/wiki/Harpoon_(missile)

https://en.wikipedia.org/wiki/RIM-66_Standard

[39]https://en.wikipedia.org/wiki/General_Dynamics_F-16_Fighting_Falcon#Armament

https://en.wikipedia.org/wiki/Harpoon_(missile)

[40]https://www.dsca.mil/press-media/major-arms-sales/australia-long-range-anti-ship-missiles-lrasms

https://de.wikipedia.org/wiki/AGM-158C_LRASM

https://www.airforcemag.com/usaf-to-start-buying-extreme-range-jassms-in-2021/

[41]https://www-defense-gouv-fr.translate.goog/marine/marins/marins-nucleaires-dattaque-sna?_x_tr_sl=auto&_x_tr_tl=de&_x_tr_hl=de&_x_tr_pto=op

https://en.wikipedia.org/wiki/Storm_Shadow

https://www-defense-gouv-fr.translate.goog/marine/nos-equipements//fregates-multi-missions-fremm?_x_tr_sl=auto&_x_tr_tl=en&_x_tr_hl=de

[42]https://en.wikipedia.org/wiki/Naval_Strike_Missile

[43]BBC (2020): New Caledonia profile. https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-16740838

[44]France24 (2021): New Caledonia vote on independence from France to go ahead Sunday. https://www.france24.com/en/asia-pacific/20211208-new-caledonia-vote-on-independence-from-france-to-go-ahead-sunday

[45]Antoine-Perron, Charlotte (2021): New Caledonia votes to stay in France. https://abcnews.go.com/Business/wireStory/caledonia-votes-stay-france-separatists-boycott-81707274

[46]BBC (2013): Falklands referendum. https://www.bbc.com/news/uk-21750909

[47]Bashfield, Samuel (2021): Why is India building a military base on Agalega island?. https://www.aljazeera.com/opinions/2021/8/5/why-is-india-building-a-military-base-on-agalega-island

Wszystkie teksty publikowane przez Fundację Warsaw Institute mogą być rozpowszechniane pod warunkiem podania ich źródła oraz autora. Obrazy nie mogą być wykorzystywane bez pozwolenia.

Tags:

Powiązane wpisy
Top