Data: 1 marca 2022 Autor: Wojciech Adamczyk

Rywalizacja USA-Chiny o Wietnam

Nasila się amerykańsko-chińska rywalizacja o wpływy w Wietnamie. Kraj ten jest jednym z najważniejszych sojuszników Stanów Zjednoczonych w regionie indopacyficznym. Jednocześnie wydaje się, że Wietnam jest niejako skazany na współpracę z Chinami. I Waszyngton, i Pekin chciały zaskarbić sobie przychylność Wietnamu za sprawą niedawnej ofensywy dyplomatycznej.

ŹRÓDŁO: FLICKR

W drugiej połowie ubiegłego roku do Wietnamu udał się chiński minister spraw zagranicznych Wang Yi, zaś wiceprezydentka Stanów Zjednoczonych Kamala Harris odwiedziła szereg krajów Azji Południowo-Wschodniej, w tym Wietnam. Obydwojgu przyświecały wprawdzie odmienne cele, aczkolwiek chiński dyplomata odwiedził Wietnam, głównie by zażegnać spory terytorialne. Z kolei priorytetem amerykańskiej administracji jest bezpieczeństwo, co widać zresztą od 2016 r., kiedy ówczesny prezydent Barack Obama zniósł embargo na sprzedaż amerykańskiej broni Wietnamowi [2].

Nie da się ukryć, że nad stosunkami wietnamsko-chińskimi ciążą spory terytorialne oraz niekorzystny dla Wietnamu deficyt handlowy, który wciąż się pogłębia. Oba kraje łączą jednak wyznawane wartości, co powinno pomóc im zacieśnić obustronnne stosunki. Kolejne rządy w Wietnamie starają się utrzymywać pokojowe stosunki z Chinami, by tym samym nie dostać się do chińskiej strefy wpływów. Ponadto, Wietnam może wkrótce przekonać się, jak wiele zależy od stosunków gospodarczych z Chinami. Od 2001 r. kraj ten notuje deficyt handlowy, który przez ostatnie dwie dekady wzrósł ponad stupięćdziesięciokrotnie (z 211 mln do 32 mld dolarów). Na uwagę zasługuje także import, który obejmuje głównie produkty inwestycyjne oraz dobra pośrednie. To poważnie ogranicza możliwości produkcyjne wietnamskich przedsiębiorstw. Tym samym, wietnamska gospodarka znacząco odczułaby fakt ograniczenia dostaw [4]. Dlatego też bliskość geograficzna oraz podobne wartości ideologiczne, które najczęściej korzystnie wpływają na rozwój stosunków dwustronnych, negatywnie oddziałują na gospodarkę Wietnamu. Wietnamską politykę „cztery razy nie” (żadnych baz wojskowych, sojuszy z innymi krajami, użycia siły ani partnerstwa wojskowego z innym państwem) można określić mianem małodusznej, aczkolwiek Hanoi traktuje Stany Zjednoczone jako swoistą przeciwwagę dla chińskich wpływów.

W kontekście stosunków amerykańsko-wietnamskich można zauważyć, że Waszyngton konsekwentnie dąży do zacieśniania więzi z rządem w Hanoi. Gros bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Wietnamie pochodzi ze Stanów Zjednoczonych, które stanowią zresztą największy rynek eksportowy azjatyckiego kraju. Handel dwustronny między obydwoma krajami gwałtownie wzrósł, osiągając wartość 92 mld dolarów w 2020 r. (w 2001 r. wynosił on zaledwie 1,5 mld dolarów) [6]. Co ważne, nadwyżki w handlu towarami i usługami ze Stanami Zjednoczonymi kompensują deficyt handlowy, jaki Wietnam notuje z Chinami. Stosunki gospodarcze między Chinami i Wietnamem mogą wkrótce ulec poprawie, gdyż obie strony przystąpiły do Partnerstwa Transpacyficznego [7]. Chociaż dążą one do utrzymania dobrych relacji, głównie w ramach Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej, nie sposób nie zauważyć, że Waszyngton zmienił swoją politykę wobec Hanoi. Pojęcie „bezpieczeństwo człowieka” (ang. human security) zajmuje się obroną i dobrobytem człowieka jako jednostki. Goszcząc w Wietnamie, Kamala Harris nie poruszyła wprawdzie kwestii sporów terytorialnych na Morzu Południowochińskim, aczkolwiek zaoferowała władzom Wietnamu wspólne działania na rzecz walki ze zmianami klimatycznymi, przerwami w łańcuchu dostaw oraz kolejnymi pandemiami. Otwiera to tym samym nowy rozdział w historii stosunków dwustronnych, które zdominowały amerykańskie działania na rzecz stworzenia sojuszu wojskowego. Można by rzec, że w następstwie wojny w Wietnamie „stosunki między Stanami i Wietnamem wkroczą na zupełnie nowy poziom”.

Podsumowując, Wietnam konsekwentnie stara się zachować neutralność wobec Chin i USA. Rzecz jasna, władze w Hanoi nie są w stanie uniknąć wpływu potężnego sąsiada, zaś Stany Zjednoczone stanowią dla nich największy rynek eksportowy. Z uwagi na ryzyko chińskiej dominacji w Wietnamie, Hanoi i Waszyngton zdecydowały o zacieśnieniu współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa. Wietnamowi jednak może być trudno wyrwać się z chińskiego uścisku i wydaje się, ze Pekin coraz asertywniej wkracza na terytorium sąsiada. W kontekście kontaktów amerykańsko-wietnamskich warto postawić na ich jakość, nie zaś częstotliwość.

 

[1] Grossman, D., 2021. Regional Responses to U.S.-China Competition in the Indo-Pacific: Vietnam. [online] Rand.org. <https://www.rand.org/pubs/research_reports/RR4412z6.html> [dostęp: 26 lutego 2022].[2] Fischler, N., 2021. Vietnam is a Wildcard in US-China Relations – ICAS. [online] ICAS. <https://chinaus-icas.org/research/vietnam-is-a-wildcard-in-us-china-relations/> [dostęp: 26 lutego 2022].[3] Thuy, T., 2020. Vietnam’s Relations with China and the US and the Role of ASEAN. [online] Nids.mod.go.jp. <http://www.nids.mod.go.jp/english/publication/joint_research/series14/pdf/chapter08.pdf> [dostęp: 26 lutego 2022].[4] Tran, B., 2022. U.S. Leadership and Vietnamese Resilience Both Require the CPTPP. [online] Csis.org. <https://www.csis.org/analysis/us-leadership-and-vietnamese-resilience-both-require-cptpp> [dostęp: 26 lutego 2022].[5] Sang, H. and Do AN, P., 2021. Vietnam is balancing China-US rivalry with deft statecraft but for how long?. [online] ThinkChina – Big reads, Opinion & Columns on China. <https://www.thinkchina.sg/vietnam-balancing-china-us-rivalry-deft-statecraft-how-long> [dostęp: 26 lutego 2022].[6] United States Trade Representative. 2022Vietnam. [online] <https://ustr.gov/countries-regions/southeast-asia-pacific/vietnam> [dostęp: 26 lutego 2022].[7] Thuy, T., 2020. Vietnam’s Relations with China and the US and the Role of ASEAN. [online] Nids.mod.go.jp. <http://www.nids.mod.go.jp/english/publication/joint_research/series14/pdf/chapter08.pdf> [dostęp: 26 lutego 2022].[8] Dung, P., 2021. Deepening US-Vietnam Ties: Less Geopolitics, More Human Security | FULCRUM. [online] FULCRUM.  <https://fulcrum.sg/deepening-us-vietnam-ties-less-geopolitics-more-human-security/> [dostęp: 26 lutego 2022].[9] Grossman, D., 2021. Regional Responses to U.S.-China Competition in the Indo-Pacific: Vietnam. [online] Rand.org. <https://www.rand.org/pubs/research_reports/RR4412z6.html> [dostęp: 26 lutego 2022].

Wesprzyj nas

Jeżeli przygotowane przez zespół Warsaw Institute treści są dla Państwa przydatne, prosimy o wsparcie naszej działalności. Darowizny od osób prywatnych są niezbędne dla kontynuacji naszej misji.

Wspieram

Wszystkie teksty publikowane przez Fundację Warsaw Institute mogą być rozpowszechniane pod warunkiem podania ich źródła oraz autora. Obrazy nie mogą być wykorzystywane bez pozwolenia.

Powiązane wpisy
Top